Πότε πρέπει να ελέγξω τα μάτια του παιδιού μου;

Ένα παιδί σπάνια λέει «δεν βλέπω καλά». Δεν έχει μέτρο σύγκρισης — για εκείνο, ο κόσμος φαίνεται πάντα έτσι. Γι’ αυτό τα προβλήματα όρασης στα παιδιά τα περισσότερα δεν τα αναφέρει το παιδί: τα παρατηρεί κάποιος άλλος, ή τα βρίσκει η εξέταση.

Πότε γίνεται ο πρώτος έλεγχος

Ο πρώτος οφθαλμολογικός έλεγχος συνιστάται πριν από την έναρξη του σχολείου, γύρω στα 3–4 έτη, ακόμη και όταν δεν υπάρχει καμία ένδειξη προβλήματος. Σε αυτή την ηλικία η όραση αναπτύσσεται ακόμη, και αυτό είναι ακριβώς που κάνει τον έλεγχο τόσο χρήσιμο: ό,τι εντοπιστεί νωρίς αντιμετωπίζεται πολύ πιο εύκολα.

Νωρίτερα γίνεται έλεγχος όταν υπάρχει λόγος — οικογενειακό ιστορικό στραβισμού ή αμβλυωπίας, προωρότητα, ή κάτι που έχετε προσέξει εσείς.

Σημάδια που αξίζει να μας πείτε

• Στραβίζει, σταθερά ή περιστασιακά — ιδιαίτερα όταν κουράζεται.
• Πλησιάζει πολύ το βιβλίο, το τετράδιο ή την οθόνη.
• Γέρνει ή στρίβει το κεφάλι για να δει.
• Μισοκλείνει τα μάτια ή τα τρίβει συχνά.
• Παραπονιέται για πονοκέφαλο ή κούραση στο διάβασμα.
• Δυσκολεύεται στο σχολείο χωρίς άλλη προφανή εξήγηση.

Κανένα από αυτά δεν σημαίνει από μόνο του ότι υπάρχει πρόβλημα. Σημαίνει ότι αξίζει να το δούμε.

Τι γίνεται στην εξέταση

Η εξέταση είναι ανώδυνη και προσαρμόζεται στην ηλικία του παιδιού — σε ένα παιδί που δεν διαβάζει ακόμη, η όραση ελέγχεται με εικόνες και σύμβολα αντί για γράμματα.

Περιλαμβάνει έλεγχο της οπτικής οξύτητας σε κάθε μάτι ξεχωριστά, έλεγχο για στραβισμό και για τη συνεργασία των δύο ματιών, διαθλαστικό έλεγχο, και εξέταση του βυθού. Συχνά χρησιμοποιούνται σταγόνες που διαστέλλουν την κόρη: επιτρέπουν να μετρηθεί με ακρίβεια ο βαθμός και να ελεγχθεί το πίσω μέρος του ματιού.

Μετά τις σταγόνες η όραση του παιδιού θολώνει και τα μάτια είναι πιο ευαίσθητα στο φως για μερικές ώρες — καλό είναι να έχετε μαζί ένα καπέλο ή γυαλιά ηλίου, και να μην προγραμματίσετε διάβασμα για το ίδιο απόγευμα.

Γιατί ο χρόνος μετράει

Η αμβλυωπία — το «τεμπέλικο μάτι» — είναι το χαρακτηριστικό παράδειγμα. Όταν το ένα μάτι βλέπει χειρότερα, ο εγκέφαλος μαθαίνει σταδιακά να το αγνοεί. Όσο η όραση αναπτύσσεται ακόμη, αυτό αντιστρέφεται· με τα χρόνια γίνεται δυσκολότερο. Το ίδιο ισχύει για τον στραβισμό και για έναν αδιάγνωστο βαθμό: η αντιμετώπιση είναι απλούστερη όσο πιο νωρίς ξεκινήσει.

Πώς να το κάνετε εύκολο για το παιδί

• Εξηγήστε του ότι θα «παίξει ένα παιχνίδι με εικόνες» — καμία βελόνα, κανένας πόνος.
• Διαλέξτε ώρα που δεν είναι κουρασμένο ή νηστικό.
• Φέρτε τα γυαλιά του, αν φοράει, και την προηγούμενη συνταγή.
• Πείτε μας ό,τι έχετε παρατηρήσει, όσο μικρό κι αν σας φαίνεται.